Ponad jedna czwarta Polaków ma nadwagę lub otyłość. Problem ten coraz bardziej widoczny jest również w szkołach. Dotyczy co trzeciego chłopca i co piątej dziewczynki. Polska znajduje się w pierwszej piątce najbardziej otyłych narodów w Europie.
OTYŁOŚĆ
Otyłość jest jednym z największych wyzwań globalnych XXI wieku. Zgodnie z danymi Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) w Europie w ciągu ostatnich dwudziestu lat częstość występowania otyłości jest trzy razy większa. Stanowi istotny problem, ponieważ nadmiar tkanki tłuszczowej prowadzi do zaburzeń w wytwarzaniu i wydzielaniu ważnych dla zdrowia związków i substancji powodujących procesy zapalne. W takiej sytuacji istnieje zwiększone ryzyko wystąpienia wielu chorób cywilizacyjnych m.in. cukrzycy typu II, stłuszczeniowego zapalenia wątroby, nadciśnienia czy chorób sercowo- naczyniowych. Może powodować zły stan zdrowia psychicznego, przez zaburzenia odżywiania i zaburzenia depresyjne.
Przyczyn nadmiernej masy ciała może być wiele. Jednak podstawowe wynikają z błędów żywieniowych, niewłaściwej diety oraz braku ruchu. Jedzenie wysokokalorycznych posiłków, podjadanie między posiłkami oraz siedzący tryb życia to najczęściej występujące przyczyny otyłości. Nie należy zapominać również o czynnikach środowiskowych, psychologicznych i genetycznych. Zauważa się u osób otyłych, grupy bardziej lub mniej podatne na przyrost masy ciała mimo stosowania tej samej diety. Obserwacje te dowodzą, że w procesie rozwoju nadwagi i otyłości biorą udział również inne mechanizmy niż wyłącznie bilans energetyczny. Kluczowym czynnikiem w patogenezie otyłości może być przewód pokarmowy, a ściślej zachodzące w nim procesy oraz mikroorganizmy zasiedlające jelita.
Znaczącym czynnikiem zewnętrznym, który zwiększa ryzyko rozwoju nadwagi i otyłości jest stres. W sytuacjach stresowych często spożywamy większe ilości żywności, często bogatej w tłuszcz i cukry proste. Mimo, że jest to bezpośredni czynnik ryzyka w rozwoju nadwagi i otyłości, także odgrywa istotną rolę w warunkowaniu stanu mikroflory jelit.
MIKROFLORA JELITOWA
MIKROFLORA JELITOWA
Bakterie jelitowe mogą wspomagać leczenie otyłości. Tę tezę udowodniono przeprowadzając badania. Analizowano wpływ szczepu Lactobacillus rhamnosus PL60 podawanego przez osiem tygodni myszom z nadmierną masą ciała, będącym na diecie wysokotłuszczowej. Myszy karmione probiotykiem wykazały istotne zmniejszenie masy ciała, co wiązało się z bezpośrednim udziałem produkowanego przez szczep probiotyczny kwasu linolenowego. Przyczynia się on do redukcji tkanki tłuszczowej w organizmie zwierząt. Mikrobiota jelitowa bierze udział w rozkładzie wielkocząsteczkowych składników diety, wchłanianiu mikro- i makroelementów, fermentacji substancji niepodlegających trawieniu, wchłanianiu elektrolitów, a także wzroście i różnicowaniu nabłonka przewodu pokarmowego. Takie działanie zapewnia prawidłowe zużycie energii w mięśniach, przemianę glukozy w wątrobie oraz formowanie tkanki tłuszczowej. Warto zwrócić uwagę również na to, że enzymy trawienne produkowane są nie tylko przez organizm, ale także przez baterie jelitowe. To właśnie bakterie jelitowe dostarczają dużej ilości enzymów odpowiedzialnych z jednej strony za rozkład węglowodanów, cholesterolu, a z drugiej za produkcję witamin z grup B i K oraz aminokwasów. Ponadto, mikroflora jelit bierze udział w metabolizmie kwasów żółciowych.
Dlatego ważnym jest, żeby skład mikroflory jelitowej był jak najbardziej różnorodny, pozbawiony bakterii chorobotwórczych, mogących zaburzać jej równowagę. W krajach wysoko uprzemysłowionych, przy szybkim tempie życia i przetworzonej żywności powinno zwracać się uwagę na odbudowę mikroflory jelit. Z pomocą przychodzą probiotyki, czyli dobre bakterie. Ich działanie jest wielokierunkowe, poprawiając warunki mikroflory jelitowej przyczyniają się do podniesienia odporności organizmu, usprawniają procesy trawienne i zwiększają zdolność przyswajania wartości odżywczych. Są istotne w procesie utraty zbędnych kilogramów.
Często mylnie kojarzy się stosowanie preparatów probiotycznych wyłącznie podczas leczenia antybiotykami. Antybiotyki oprócz niszczenia bakterii chorobotwórczych niszczą również te pożyteczne. Dlatego probiotyki w czasie leczenia są nieodzowne, ponieważ dostarczają odpowiednią ilość dobroczynnych bakterii, utraconych podczas antybiotyoterapii. Jednakże pożyteczne bakterie jelitowe tracimy nie tylko w czasie przyjmowania antybiotyku, ale także przy niewłaściwej diecie.
Zaburzenia jakościowe i ilościowe stosunków bakteryjnych w jelicie mogą być przyczyną rosnącej tendencji do otyłości, dlatego tak ważny jest stan mikrobioty jelit i jej odbudowa. Oczywiście należy pamiętać, że odbudowa mikroflory jelit stanowi jeden z istotnych elementów w ubytku masy ciała. Jednakże, niezbędne jest tu podejście holistyczne i stosowanie racjonalnej, zrównoważonej diety, połączonej z aktywnością fizyczną. Dodatkowe korzyści płynące ze stosowania probiotyków to redukcja dolegliwości trawiennych, poprawa nastroju, zwiększona energia, a także większa odporność organizmu. Dobre bakterie niejako uczą nasz układ odpornościowy odróżniania mikrobów chorobotwórczych od nieszkodliwych antygenów, będących w pokarmie i reagowania w odpowiedni sposób. Dzięki temu układ odpornościowy nie reaguje drastycznie na nieszkodliwe substancje, takie jak białka, zmniejszając w ten sposób ryzyko wystąpienia alergii. Systematyczne zażywanie probiotyków sprzyja regularnym wypróżnieniom i zapobiega zaparciom.
Prawidłowo odbudowana mikroflora jelitowa zapewnia odpowiednie wykorzystanie energii dostarczonej wraz z pożywieniem i jej prawidłowe magazynowanie w organizmie.
U osób posiadających odpowiednią ilość pożytecznych bakterii, mikroflora jest bardziej wydajna energetycznie. Przekłada się to również na procesy przemiany materii i wydalanie większych ilości resztek pokarmowych. Można więc stwierdzić, że bakterie probiotyczne przez odpowiednie gospodarowanie energią uzyskiwaną z pożywienia zapewniają i utrzymują prawidłowy bilans kaloryczny, co bezpośrednio przekłada się na przeciwdziałanie odkładaniu tkanki tłuszczowej.
